ကၽြန္ေတာ္တို႕ ေတြက အင္တာနက္ကေန လာတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အၿမဲအားကိုးတတ္တဲ့ အေလ့အထ ေတာ္ေတာ္ေလးထြန္းကားလာ တာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ တကယ္တမ္းက ဒီရပ္၀န္းနဲ႕ နီးစပ္ေနတဲ့ သူေတြအဖို႕ ဒါဟာ ျဖစ္သင့္တဲ့အေနအထားတရပ္ဆိုရင္မမွားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဖတ္ရႈတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႕ လုပ္သင့္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို အၿမဲတမ္းမဆိုသာရင္ေတာင္ အတတ္ ႏိုင္ဆံုး ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သတင္းတခုထည္းကို အာရံုစိုက္ လႈပ္ရွားၾကတဲ့ သတင္းဌာနေတြေတာင္ တခါတရံမွာအမွားအယြင္း သတင္းမ်ားကို ေဖာ္ျပတတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕သတင္း ဖတ္တဲ့ သူေတြအေနနဲ႕ သတင္းတခုရဲ႕ ခိုင္မာတိက်မႈ ကို အနီးစပ္ဆံုး ဆင္ျခင္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။ တကိုယ္ေရသတင္းဖတ္ရႈသူတဦးအေနျဖင့္ သိိပ္အေရးႀကီးတယ္လို႕မယူဆခ်င္ေပ မယ့္ တေနရာကတေနရာကိို သတင္းဆက္လက္ျဖန္႕ခ်ီတတ္တဲ့ အေလ့အထရွိတဲ့သူေတြ၊ သတင္းကို လက္ဆင့္ကမ္းသယ္ေဆာင္ ကိုးကားတတ္သူေတြအေနနဲ႕ကေတာ့ ဒီအပိုင္းက အေတာ္အတန္ေရးပါတယ္လို႕ ထင္ပါတယ္။

သတင္းအခ်က္အလက္တခုကို မွန္ကန္တယ္လို႕ယူဆလို႕ရတဲ့ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ပံုေလးေတြကို အမ်ားစုနားလည္ႏိုင္တဲ့ ပံုစံနဲ႕ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

၁။ ပထမဆံုး ကိိုရရွိတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ရွိရာ မူရင္းဆိုဒ္၊ ဘေလာက္၊ အီးေမး စသျဖင့္ မူလေနရာဟာ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရမႈအတိုင္းအတာ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ ဆိုတာကိို ျပန္လည္သံုးသပ္ပါမယ္။

၂။ အလားတူသတင္းမ်ိဳးဟာ အင္တာနက္ေပၚက ဘယ္ေနရာေတြမွာေဖာ္ျပမႈရွိတယ္ဆိုတာကို search engine အသံုးျပဳၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႕ရွာေဖြသင့္ပါတယ္။

၃။ ထိုသတင္းမ်ားရဲ႕ ျခားနားခ်က္ေတြကို သံုးသပ္ပါမယ္။ အဲဒါကေတာ့ ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ ေတြရဲ႕ညီမွ်ျခင္းေတြကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။

၄။ ကိုယ္တိုင္က အတည္ျပဳႏိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုသာ စီစစ္အတည္ျပဳႏိုင္ၿပီးေနာက္မွာ ဆက္လက္ျဖန္႕ေ၀လိုက ဆက္လက္ျဖန္႕ေ၀ႏိုင္ပါမယ္။

၅။ ကုိယ္ပိုင္အသိနဲ႕ ေပၚေပါက္လာတဲ့သတင္းအေပၚ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိမရွိကို ဆင္ျခင္သံုးသပ္ရပါမယ္။

အထက္ပါအေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့သတင္းတခုကို အတည္ျပဳႏိုင္ဖို႕ရာသံုးစြဲသင့္တဲ့ အလြယ္တကူမွတ္ႏိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ျပန္လည္ရွင္းျပရရင္

၁။ ပထမဆံုး ကိိုရရွိတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ရွိရာ မူရင္းဆိုဒ္၊ ဘေလာက္၊ အီးေမး စသျဖင့္ မူလေနရာဟာ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရမႈအတိုင္းအတာ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ ဆိုတာကိို ျပန္လည္သံုးသပ္ပါမယ္ ဆိုတဲ့အပိုင္း မွာ ကိုယ့္ထံကိုေရာက္လာတဲ့သတင္းဟာ၊ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြတာျဖစ္ေစ၊ တဆင့္ေရာက္ရွိလာျခင္းျဖစ္ေစ ယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ပထမအဆင့္အေနနဲ႕ သံုးသပ္ေပးရမယ္ ဆို တာ ကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ – - ကိုုယ္မသိတဲ့ ေမးအေကာင့္တခုကေန ေဖာ္ေ၀ါ့ေမးရရွိလာတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္တခုဟာ လတ္တေလာအေနျဖင့္ ယံုၾကည္ဖြယ္မရွိႏိုင္ဘူးဆိုတာ ပါဘဲ။ တကယ္လို႕ ဒီသတင္း အခ်က္အလက္ကို စိတ္၀င္စားတယ္ဆိုရင္ အတည္ျပဳႏုိင္ရန္အတြက္ ဒုတိယအဆင့္ကို ဆက္လက္ၿပီးလုပ္ေဆာင္သင္ပါတယ္။

၂။ အလားတူသတင္းမ်ိဳးဟာ အင္တာနက္ေပၚက ဘယ္ေနရာေတြမွာေဖာ္ျပမႈရွိတယ္ဆိုတာကို search engine အသံုးျပဳၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႕ရွာေဖြသင့္ပါတယ္ ဆိုတဲ့အေၾကာင္းက အထက္မွာ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ အေျခ အေနေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သင့္တဲ့အပိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ရရွိတဲ့အခ်က္အလက္နဲ႕ ကိုက္ညီမယ္ထင္ရတဲ့ အေရးပါတဲ့ စကားလံုးကိို အသံုးျပဳၿပီး ဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြဟာ အင္တာ နက္ေပၚမွာ ဘယ္တုန္းကရွိခဲ့တဲ့သတင္းလဲ၊ လတ္တေလာျဖစ္ေပၚေနတာလား၊ ဆိုတာေတြကို ကမၻာ့ သတင္းမ်ား ကို ကိုးကားႏုိင္မယ့္ အေျခအေနျဖစ္ေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရွာေဖြေပးရမယ္လို႕ ေျပာခ်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွ သာ ကိုယ့္ထံေရာက္လာတဲ့အခ်က္အလက္၊ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြတဲ့အခ်က္အလက္ဟာ အတုအေယာင္လား၊ ေဟာင္းေနၿပီျဖစ္တဲ့အခ်က္အလက္လားဆိုတာကို up to date ဆင္ျခင္ႏိုင္မွျဖစ္ပါတယ္။

၃။ ထိုသတင္းမ်ားရဲ႕ ျခားနားခ်က္ေတြကို သံုးသပ္ပါမယ္ ဆိုတဲ့အပိုင္းမွာေတာ့ ပထမရရွိတဲ့အခ်က္အလက္နဲ႕ ဒုတိယအႀကိမ္မွာ ကိုယ္ရရွိတဲ့အခ်က္အလက္ေတြရဲ႕ ျခားနားခ်က္ေတြကို တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးရမွာျဖစ္ ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႕ အီရတ္ႏိုင္ငံက ေစ်းတခုမွာ ကားဗံုးေပါက္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းကို စတင္ရရွိတယ္ဆိုပါစို႕၊ဒုတိယ အခါကိုယ္ရွာေဖြတဲ့အခါမွာ ဒီကေန႕သတင္းမ်ားထဲမွာ အီရတ္ကားဗံုးေပါက္တယ္ ဆိုတဲ့ သတင္းဟာ အမွန္တကယ္ရွိေနမယ္၊ ဒါေပမယ့္ ပထမအခ်က္အလက္မွာေတာ့ ေစ်းတခုမွာလို႕ဆိုေပမယ့္ ေနာက္တခုမွာေတာ့ စတိုးဆိုင္ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။ အဒီအခါမွာ ကိုယ္က ဘယ္လို သံုးသပ္မယ္ဆိုတာ ဟာအေရးႀကီးပါတယ္။ ေသခ်ာတာတခုကေတာ့ ကားဗံုးေပါက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ ပထမရရွိတဲ့ အခ်က္အလက္မွာ ဓါတ္ပံုပါ၀င္ေနတယ္ဆိုပါစို႕၊ ဒုတိယအခ်က္မွာ ဓါတ္ပံု မပါ၀င္ လာဘူး၊ ဒါဆိုရင္အဲဒီပံုအတြက္လဲ ကၽြန္ေတာ္တို႕စစ္ေဆးေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ပထမသတင္းမွာ လူ 5 ဦးေသဆံုးတယ္လို႕ေဖာ္ျပေပမယ့္၊ ဒုတိယသတင္းမွာ လူ 3 ဦးေသၿပီး 2 ဦးဒဏ္ရာ ရတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ကိုေရးထားမယ္ဆို ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဆင္ျခင္ရမွာက အတည္ျပဳလို႕မရေသးတဲ့ သတင္းအရ လူ ၃ ဦးမွ ၅ဦးေသဆံုးျပီး ဒဏ္ရာရသူအနည္းငယ္ရွိတယ္လို႕သာ ယူဆလို႕ရပါမယ္။ ဒါက ကၽြန္ေတာ္တို႕ သံုးသပ္ခ်က္ျဖစ္ၿပီး ဘယ္သူမွ ေရးထားတဲ့အခ်က္အလက္မဟုတ္တဲ့အသစ္ျဖစ္ေနၿပီဆိုတာလဲနားလည္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ကေနၿပီး ဆက္လက္ၿပီး သိရွိေစလိုတဲ့ အေၾကာင္းေၾကာင္း ဒီသတင္းကို လက္ဆင့္ ကမ္းမယ္ဆိုရင္ မူရင္းေဖာ္ျပခ်က္ကို တိုက္ရိုက္ ကူးယူသည္ျဖစ္ေစ ျပန္လည္ကိုးကားသည္ျဖစ္ေစ လက္ဆင့္ကမ္းသူမွာ ဒီသတင္းရဲ႕တာ၀န္အခ်ိဳ႕ရွိလာၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ရွာေဖြေနဆဲမွာဘဲ သတင္းအခ်က္ အလက္ကို သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံကေနၿပီး တရား၀င္ေဖာ္ျပလာရင္ေတာ့ ဒါဟာ တရား၀င္သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေသဆံုးဒဏ္ရာ ရရွိသူမ်ားကို အတိအက်ျပန္လည္ေဖာ္ျပႏိုင္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ကိုယ္ကေနၿပီး ထုတ္ျပန္ ထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြထက္ပိုမို ေသဆံုးႏိုင္တယ္လို႕ယူဆရင္ ဒီအခ်က္အလက္ကို တိုက္ရိုက္သံုးစြဲမႈမရွိေစရဘဲ ကုိယ္တိုင္သံုးသပ္ခ်က္အျဖစ္သာ ျပန္လည္ေဖာ္ျပႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

၅။ ကိုယ္တိုင္ကေနၿပီး အထက္ပါနည္းလမ္းေတြနဲ႕ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္ၿပီးရရွိလာတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ကုိယ္တိုင္က တာ၀န္ယူႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့အခါမွာ ဒီအခ်က္အလက္ေတြကို ဆက္လက္ ၿပီး လက္ဆင့္ကမ္းေဖာ္ျပႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုေဖာ္ျပမႈမွာ ကိုယ္ဘာအတြက္ေဖာ္ျပတယ္ဆိုတဲ့ အာေဘာ္ဟာ ဒီသတင္းေရးသားတဲ့ အေရးအသားေတြေပၚမွာ ရွိေနမယ္ဆိုတာကို သတိထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဆက္လက္ၿပီး သိေစလိုတဲ့ အေၾကာင္းအရာအေပၚ အျခားသူမ်ားအျဖင့္ မည္သို႕ ရရွိႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ေပးစြမ္းမႈျဖစ္ပါတယ္။

၆။ ကိုယ္တိိုင္အသိနဲ႕ဆင္ခ်င္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့သတင္းေတြကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိမရွိကို စဥ္းစားႏိုင္တဲ့ ပံုမွန္အသိနဲ႕ ျပန္လည္ၿပီး အလ်င္ျမန္ဆံုး ဆံုးျဖတ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုသတင္းေတြက သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္နဲ႕ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားသူတို႕ ေတြရဲ႕သတင္းေတြျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။